Black Friday valt dit jaar op 27 november, nog ruim zeven weken weg. Toch is de kans groot dat winkels nu al bezig zijn met de kortingen van dat weekend, en niet op de manier die je zou willen. Toezichthouder ACM onderzocht de aanloop naar eerdere koopjesdagen bij 24 grote winkels in wonen, kleding, doe-het-zelf en elektronica. Bij 18 van de 24, zo'n driekwart, stond minstens één misleidende prijs op de website of in de winkel. Dat is geen incident bij een paar kleine webshops, maar een patroon bij grote, bekende namen.
De truc zit in de doorgestreepte prijs
De regel is simpel. De doorgestreepte 'van-prijs' waarmee een winkel de korting berekent, moet de laagste prijs zijn die hij de afgelopen dertig dagen rekende. In de praktijk zetten sommige winkels dat bedrag juist kunstmatig hoog. Een trui die al weken 40 euro kost, krijgt dan plotseling een 'van-prijs' van 60 euro, zodat de Black Friday-korting van 33 procent op papier spectaculair oogt. Je betaalt uiteindelijk hetzelfde als vorige maand, maar denkt dat je een koopje hebt gescoord.
Bij elektronica gaat het nog subtieler. Een koptelefoon die het hele jaar al rond de 89 euro kost, krijgt begin november ineens een paar weken een 'adviesprijs' van 129 euro, voordat hij op 27 november weer terugzakt naar 89 euro met een opvallende rode korting erbij. Niemand heeft dan echt iets gewonnen, behalve de winkel die een extra verkoopargument creëerde.
Volgens de ACM is het advies daarom simpel: eerst checken, dan pas bestellen. Komt die controle niet goed uit, dan kun je de bestelling beter laten staan. Winkels die de regels blijven overtreden, riskeren een boete tot 900.000 euro per overtreding, al duurt het soms een tijd voordat zo'n zaak echt tot een sanctie leidt.
Nederland is niet de uitzondering
Dit patroon speelt niet alleen hier. Een Europese controleactie waarbij toezichthouders uit 23 EU-landen, IJsland en Noorwegen samen 314 webshops checkten, wees uit dat bij ongeveer 30 procent van die shops de gemelde korting niet klopte. Dat is zo'n derde van alle gecontroleerde winkels, verspreid over heel Europa. Black Friday is dus overal een moment waarop prijzen minder transparant worden, niet alleen bij een paar rotte appels in Nederland.
Waarom blijft dit elk jaar terugkomen, ondanks de waarschuwingen? Omdat het werkt. Een groot deel van de kopers vergelijkt niet, en vertrouwt op het percentage dat de winkel zelf op het prijskaartje zet. Zolang een boete pas na een onderzoek volgt, en dat onderzoek maanden duurt, is het voor een winkel vaak nog altijd rendabel om het risico te nemen.
Zo controleer je een korting zelf
Je hoeft niet te wachten tot 27 november om dit uit te zoeken. Met gratis prijsvergelijkers en prijshistorie-tools zie je precies hoe een product de afgelopen maanden in prijs bewoog, en of de 'van-prijs' van een winkel klopt met de werkelijkheid. Vul nu al de producten in die je rond Black Friday wilt kopen, dan heb je op de dag zelf meteen een referentiepunt in plaats van dat je moet vertrouwen op een winkel die zichzelf controleert.
Ook de Consumentenbond houdt prijzen structureel bij, niet alleen bij webshops maar bijvoorbeeld ook bij de goedkoopste supermarkt van Nederland. Diezelfde controledrang heb je rond Black Friday ook nodig: niet vertrouwen op het bordje met de korting, maar de prijs zelf nameten over een langere periode.
Een tweede controle is simpel vergelijken. Zet hetzelfde product bij twee of drie winkels naast elkaar voordat je koopt. Een korting van 40 procent bij winkel A betekent niets als winkel B het product al voor diezelfde prijs verkoopt, zonder sticker met een percentage erop. Juist bij grote aankopen zoals een televisie, laptop of wasmachine loont die paar minuten extra zoekwerk, want het prijsverschil loopt daar al snel op tot honderden euro's.
Let ook op de timing van je zoekopdracht. Een product dat drie weken voor Black Friday plotseling duurder wordt, is een duidelijk signaal. Een product waarvan de prijs de hele maand stabiel blijft en dan echt zakt op 27 november, is waarschijnlijk een eerlijke korting.
Wat je deze maand al kunt voorbereiden
Begin nu met een verlanglijstje van de producten die je rond Black Friday wilt aanschaffen, en volg de prijs de komende weken. Zo zie je zelf of een winkel de prijs vooraf opschroeft, in plaats van dat je op 27 november blind moet vertrouwen op een rode sticker. Noteer de huidige prijs ergens, al is het maar in een notitie op je telefoon, zodat je op de dag zelf niet hoeft te gokken.
En mocht de 'korting' alsnog tegenvallen, dan is tweedehands shoppen via Vinted vaak nog altijd goedkoper dan een nepkorting op een nieuw product. Vooral bij kleding en kleine elektronica is het verschil vaak groter dan welke Black Friday-actie ook.
De beste besparing op Black Friday zit niet in het snelst klikken op de bestelknop, maar in een goed geheugen voor wat iets een maand eerder kostte. Wie dat nu al bijhoudt, laat zich op 27 november niet meer verrassen door een sticker die harder schreeuwt dan hij waard is.